W oczekiwaniu na zmiany legislacyjne warto dziś poświęcić chwilę na analizę właśnie tego zagadnienia (nierównomiernego rozłożenia czasu pracy) w kontekście ewentualnych zysków i strat pracodawcy. Na wstępie wyjaśnijmy jednak to pojęcie.

Otóż wyobraźmy sobie, że pracodawca stosuje jednomiesięczny okres rozliczeniowy. W dwóch kolejnych miesiącach będących póki co niezależnymi okresami rozliczeniowymi, wymiar czasu pracy wyniesie na przykład  160 godzin (w każdym z nich). Oznacza to, że pracodawca sporządzając harmonogram czasu pracy na każdy z tych okresów miesięcznych, będzie związany właśnie taką wartością wymiaru czasu pracy i w harmonogramie będzie musiał zaplanować dokładnie 160 godzin w każdym z tych dwóch miesięcznych okresów rozliczeniowych. Gdy pracownik, w którymś z miesięcznych okresów rozliczeniowych świadczył pracę ponad normę czasu pracy, wtedy powstanie, ze wszelkimi tego konsekwencjami, zjawisko pracy w godzinach nadliczbowych.

Inaczej byśmy ocenili sytuację, gdyby w miejsce dwóch jednomiesięcznych okresów rozliczeniowych, pracodawca stosował jeden dwumiesięczny okres rozliczeniowy. W takiej sytuacji byłby związany wymiarem czasu pracy nie w poszczególnych miesiącach, lecz w całym okresie rozliczeniowym. Wartością istotną dla sporządzenia harmonogramu byłoby zatem 320 godzin, a nie 2 x 160 jak to było w pierwszym przypadku.

Przy takim założeniu pracodawca mógłby rozłożyć czas pracy w okresie rozliczeniowym na przykład w następujący sposób:

W przedstawionym powyżej przykładzie pracodawca zaplanował pracownikowi pracę w pierwszym miesiącu cyklu w wyższym wymiarze niż wynikałoby to z typowego rozkładu czasu pracy. W drugim miesiącu okresu rozliczeniowego pracownik świadczy pracę krócej. W ten sposób pracodawca dostosowałby harmonogram do zapotrzebowania na pracę bez koniczności wypłacania pracownikowi wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Bowiem w przykładzie, który przedstawiono powyżej, o ile pracownik realizował pracę zgodnie z harmonogramem, taka praca nie wystąpiła.
Należy jednak pamiętać, że sporządzanie harmonogramów czasu pracy z nierównomiernym rozłożeniem czasu pracy w okresie rozliczeniowym jest technicznie trudniejsze i wymaga większych kompetencji od pracownika wykonującego tę czynność.

Co do zasady, komplikacje wystąpią również w przypadku zatrudnienia albo zwolnienia pracownika w trakcie okresu rozliczeniowego. Wtedy zgodnie z art. 1516 Kodeksu pracy jego czas pracy będziemy rozliczali tak, jakby pracował w godzinach nadliczbowych. Trzeba również pamiętać, że na przykład pracownik, który w konkretnym przypadku był niezdolny do pracy z powodu choroby przez cały pierwszy miesiąc cyklu, w drugim miesiącu będzie mógł przepracować bez godzin nadliczbowych tylko 130 godzin. Obniżenie wymiaru czasu pracy w okresie rozliczeniowym w związku z wystąpieniem usprawiedliwionej nieobecności następuje bowiem zgodnie z rozkładem czasu pracy.